Kto może pracować w niedzielę niehandlową? Przepisy 2026

Kto może pracować w niedzielę niehandlową? Krótka odpowiedź

Zakaz z ustawy o ograniczeniu handlu obejmuje wyłącznie handel i czynności związane z handlem w placówkach handlowych. Nie jest to zakaz pracy w niedzielę w ogóle. W niedzielę niehandlową legalnie pracują więc trzy duże grupy osób:

• Pracownicy placówek zwolnionych z zakazu - m.in. stacji paliw, aptek, piekarni, gastronomii, sklepów na dworcach i lotniskach. Pełną listę zawiera Art. 6 ustawy (32 wyjątki).
• Właściciele sklepów - przedsiębiorca będący osobą fizyczną może osobiście handlować w każdą niedzielę, a nieodpłatnie może pomagać mu najbliższa rodzina.
• Osoby zatrudnione poza handlem - Kodeks pracy dopuszcza pracę w niedziele m.in. w ochronie zdrowia, transporcie, ochronie mienia, hotelarstwie czy przy ruchu ciągłym.

Poniżej wyjaśniamy każdy z tych przypadków z podaniem konkretnych przepisów. A jeśli chcesz sprawdzić, kiedy handel jest dozwolony dla wszystkich, zajrzyj do kalendarza niedziel handlowych.

Co dokładnie jest zakazane w niedzielę niehandlową

Zgodnie z art. 5 ustawy z 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta w placówkach handlowych zakazane są: handel, wykonywanie czynności związanych z handlem oraz powierzanie pracownikowi lub zatrudnionemu takiej pracy. Ważne szczegóły:

• Zakaz obejmuje nie tylko osoby na umowie o pracę, ale też zatrudnionych na umowach cywilnoprawnych (np. zleceniobiorców) - ustawa definiuje ich osobno w art. 3.
• Czynności związane z handlem to również magazynowanie towarów i inwentaryzacja - nie można więc "tylko rozładować dostawy" w niedzielę objętą zakazem.
• Niedziela w rozumieniu ustawy trwa 24 godziny między 24:00 w sobotę a 24:00 w niedzielę.

Za złamanie zakazu odpowiada przedsiębiorca, a nie pracownik - grozi za to grzywna od 1000 do 100 000 zł. Szczegóły opisujemy w artykule o karach za złamanie zakazu handlu.

Grupa 1: pracownicy placówek objętych wyjątkami

Art. 6 ust. 1 ustawy wymienia 32 rodzaje placówek, w których handel - a więc i praca pracowników - jest dozwolony w każdą niedzielę. Najczęściej spotykane to:

• ⛽ stacje paliw płynnych,
• 💊 apteki i punkty apteczne,
• 🥖 piekarnie, cukiernie i lodziarnie,
• 🍽️ placówki z przeważającą działalnością gastronomiczną,
• 💐 kwiaciarnie oraz sklepy z prasą i pamiątkami,
• 🚉 placówki na dworcach, w portach i na lotniskach,
• 🏨 sklepy w hotelach oraz w obiektach kultury, sportu i turystyki.

W tych miejscach pracodawca może normalnie powierzać pracę w każdą niedzielę - pracownikowi przysługuje za to rekompensata z Kodeksu pracy (dzień wolny albo dodatek). Pełną listę z numerami punktów znajdziesz w artykule 32 wyjątki od zakazu handlu, a otwarte miejsca w Twojej okolicy w zestawieniu sklepów otwartych w niedziele.

Grupa 2: właściciel sklepu i jego rodzina

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 27 ustawy handel w niedzielę niehandlową może prowadzić przedsiębiorca będący osobą fizyczną - wyłącznie osobiście, we własnym imieniu i na własny rachunek. To na tej podstawie działają w niedziele sklepy franczyzowe (np. Żabka) i tysiące sklepów osiedlowych.

Ustawa przewiduje przy tym wyjątek rodzinny: właścicielowi może nieodpłatnie pomagać małżonek, dzieci własne, dzieci małżonka, dzieci przysposobione, rodzice, macocha, ojczym, rodzeństwo, wnuki i dziadkowie (art. 6 ust. 4). Warunek: te osoby nie mogą być jednocześnie pracownikami ani zatrudnionymi w placówce tego przedsiębiorcy (art. 6 ust. 5). Nie można więc "wyłączyć" etatu córki na niedzielę - jeśli jest zatrudniona w tym sklepie, nie może w nim pomagać w niedzielę niehandlową.

Więcej o tym, które placówki mogą handlować, piszemy w poradniku kto może handlować w niedzielę niehandlową.

Grupa 3: praca poza handlem - katalog z Kodeksu pracy

Poza handlem niedziele i święta są co do zasady dniami wolnymi od pracy (art. 151⁹ Kodeksu pracy), ale art. 151¹⁰ Kodeksu pracy wymienia przypadki, w których praca w niedzielę jest dozwolona:

• akcje ratownicze (ochrona życia, zdrowia, mienia lub środowiska, usuwanie awarii),
• ruch ciągły i praca zmianowa,
• niezbędne remonty,
• transport i komunikacja,
• zakładowe straże pożarne i służby ratownicze,
• pilnowanie mienia lub ochrona osób,
• rolnictwo i hodowla,
• prace użyteczności społecznej i codziennych potrzeb ludności - m.in. gastronomia, hotele, jednostki gospodarki komunalnej, placówki ochrony zdrowia i opieki, instytucje kultury, oświaty, turystyki i wypoczynku,
• system pracy weekendowej (praca wyłącznie w piątki, soboty, niedziele i święta),
• usługi świadczone elektronicznie i odbierane za granicą, jeśli tam niedziela jest dniem pracy.

Dlatego pielęgniarka, kierowca autobusu, kucharz, ochroniarz czy pracownik elektrowni pracują w niedziele zgodnie z prawem - niezależnie od tego, czy jest to niedziela handlowa.

Co przysługuje za pracę w niedzielę

Każdemu pracownikowi legalnie pracującemu w niedzielę pracodawca musi w pierwszej kolejności zapewnić inny dzień wolny w ciągu 6 dni kalendarzowych przed niedzielą lub po niej, a gdy to niemożliwe - do końca okresu rozliczeniowego. Dopiero w ostateczności wypłaca się dodatek 100% za każdą godzinę (art. 151¹¹ Kodeksu pracy). Pracownikowi przysługuje też co najmniej jedna wolna niedziela na 4 tygodnie (art. 151¹²).

Osobny limit dotyczy grudnia: spośród trzech grudniowych niedziel handlowych pracownik handlu może pracować maksymalnie w dwie (art. 7 ust. 1b ustawy). Wszystkie zasady wynagradzania omawiamy w artykule praca w niedzielę handlową - wynagrodzenie i dodatki.

Najczęściej zadawane pytania

Czy pracownik może dobrowolnie zgodzić się na pracę w sklepie w niedzielę niehandlową?

Nie. Zakaz powierzania pracy w handlu jest bezwzględny - zgoda pracownika ani jego pisemny wniosek nie uchylają zakazu. Odpowiedzialność za naruszenie ponosi zawsze powierzający pracę, czyli przedsiębiorca lub osoba kierująca placówką.

Czy zleceniobiorca może stanąć za ladą w niedzielę niehandlową?

Nie. Ustawa obejmuje zakazem także "zatrudnionych", czyli osoby wykonujące pracę w placówce handlowej na podstawie umów prawa cywilnego. Zmiana formy umowy nie jest sposobem na obejście przepisów.

Kto może pracować w niedzielę handlową?

W niedzielę handlową pracować mogą wszyscy pracownicy handlu - w 2026 roku jest 8 takich niedziel (25 stycznia, 29 marca, 26 kwietnia, 28 czerwca, 30 sierpnia oraz 6, 13 i 20 grudnia). Aktualne terminy znajdziesz zawsze w kalendarzu niedziel handlowych.

Źródła

• Ustawa z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 301) - ISAP
• Kodeks pracy, art. 151(9)-151(12) - tekst ujednolicony ISAP
• Zielona Linia (gov.pl): Praca w niedziele i święta
• Państwowa Inspekcja Pracy: Zasady handlu w niedziele i święta - vademecum