Kary za złamanie zakazu handlu w niedziele - kwoty 2026

Ile wynoszą kary za złamanie zakazu handlu w 2026 roku?

Przepisy przewidują trzy poziomy sankcji - w zależności od skali i uporczywości naruszenia:

• Grzywna od 1000 do 100 000 zł - podstawowa kara za powierzenie pracy w handlu wbrew zakazowi (art. 10 ust. 1 ustawy). Wymierza ją sąd w trybie przepisów o wykroczeniach.
• Mandat do 5000 zł od inspektora PIP - możliwy wobec przedsiębiorcy, który był już co najmniej dwukrotnie karany za to wykroczenie i w ciągu 2 lat od ostatniego ukarania łamie zakaz ponownie (art. 96 § 1bc Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia).
• Grzywna albo kara ograniczenia wolności - gdy ktoś łamie zakaz złośliwie lub uporczywie, popełnia przestępstwo z art. 218a Kodeksu karnego, dodanego właśnie przez ustawę o ograniczeniu handlu.

Kwoty te obowiązują od wejścia ustawy w życie i w 2026 roku pozostają bez zmian. Zanim jednak przejdziemy do szczegółów: kara nigdy nie dotyczy klienta, który robi zakupy - odpowiada wyłącznie prowadzący handel.

Za co dokładnie grozi grzywna

Art. 10 ustawy wymienia trzy karalne zachowania:

• Powierzenie pracy w handlu lub przy czynnościach związanych z handlem (także rozładunku, wykładaniu towaru czy inwentaryzacji) pracownikowi lub zatrudnionemu w niedzielę albo święto objęte zakazem.
• Handel po godzinie 14:00 w Wielką Sobotę - w sobotę przed Wielkanocą sklepy mogą działać tylko do 14:00.
• Brak ewidencji przychodów albo prowadzenie jej niezgodnie z przepisami - dotyczy placówek, które korzystają z wyjątków opartych na "przeważającej działalności" (m.in. kwiaciarnie, sklepy z prasą, placówki pocztowe, piekarnie, gastronomia).

Ten ostatni punkt bywa zaskoczeniem: sklep może wpaść na karę nie za samo otwarcie, ale za to, że nie potrafi udokumentować, iż spełnia warunek 40% przychodu z działalności uprawniającej do wyjątku. Listę wszystkich wyłączeń znajdziesz w artykule 32 wyjątki od zakazu handlu.

Kto nakłada karę i jak wygląda kontrola

Przestrzeganie zakazu kontroluje Państwowa Inspekcja Pracy. Inspektorzy mogą wejść do placówki bez uprzedzenia, o każdej porze dnia i nocy - takie uprawnienie zapisano wprost w ustawie o PIP. Podczas kontroli ustalają, kto prowadzi sprzedaż, na jakiej podstawie sklep jest otwarty, i mogą zażądać ewidencji przychodów placówki.

Jeżeli inspektor stwierdzi naruszenie, kieruje do sądu wniosek o ukaranie (w tych sprawach PIP działa jako oskarżyciel publiczny), a sąd wymierza grzywnę w widełkach od 1000 do 100 000 zł. Przy pierwszym, drobnym naruszeniu kary bywają bliżej dolnej granicy; górne stawki są zarezerwowane dla dużych placówek i powtarzających się naruszeń.

Recydywa i przestępstwo z art. 218a Kodeksu karnego

Ustawodawca przewidział osobne narzędzia na wypadek, gdyby komuś opłacało się wliczyć grzywny w koszty:

• Przedsiębiorcy ukaranemu co najmniej dwukrotnie, który w ciągu 2 lat znów łamie zakaz, inspektor PIP może od razu wystawić mandat do 5000 zł - bez czekania na wyrok sądu.
• Kto łamie zakaz złośliwie lub uporczywie, odpowiada karnie z art. 218a Kodeksu karnego - grozi mu grzywna albo kara ograniczenia wolności. To już nie wykroczenie, lecz przestępstwo, które trafia do rejestru karnego.

Czy kary są faktycznie nakładane? Dane PIP

Tak, choć skala naruszeń jest niewielka. Już w pierwszych tygodniach obowiązywania ustawy (marzec-kwiecień 2018 r.) PIP przeprowadziła ponad 6 tysięcy kontroli otwartych placówek i około 7 tysięcy działań sprawdzających. Naruszenia stwierdzono w ok. 3-3,5% przypadków, a inspektorzy nałożyli 108 mandatów na łączną kwotę 116 tys. zł, skierowali 41 wniosków o ukaranie do sądu i zastosowali 86 środków oddziaływania wychowawczego.

Wniosek z corocznych kontroli jest od lat ten sam: duże sieci konsekwentnie zamykają sklepy w niedziele niehandlowe, a naruszenia to głównie pojedyncze mniejsze placówki. Ryzyko grzywny do 100 000 zł skutecznie zniechęca do eksperymentów.

Kto odpowiada, a kto jest bezpieczny

Kara dotyczy tego, kto powierza wykonywanie pracy - czyli przedsiębiorcy lub osoby kierującej placówką. Pracownik wykonujący polecenie nie jest karany, a klient robiący zakupy w otwartym sklepie nie popełnia żadnego wykroczenia. Szerzej o podziale odpowiedzialności i przebiegu kontroli piszemy w artykule kary za handel w niedzielę - kto odpowiada.

Kiedy handel jest w pełni legalny

Żadne kary nie grożą w niedziele handlowe - w 2026 roku jest ich 8: 25 stycznia, 29 marca, 26 kwietnia, 28 czerwca, 30 sierpnia oraz 6, 13 i 20 grudnia. Poza tymi dniami legalnie działają placówki objęte wyjątkami z art. 6 ustawy. Aktualne terminy sprawdzisz w kalendarzu niedziel handlowych, a to, czy dziś obowiązuje zakaz - na stronie głównej.

Najczęściej zadawane pytania

Czy klient może dostać karę za zakupy w niedzielę niehandlową?

Nie. Ustawa karze wyłącznie powierzanie pracy w handlu wbrew zakazowi. Jeśli sklep jest otwarty, możesz w nim legalnie zrobić zakupy - ewentualne konsekwencje poniesie wyłącznie prowadzący placówkę.

Jaka jest najwyższa możliwa kara za złamanie zakazu handlu?

Grzywna wymierzana przez sąd może sięgnąć 100 000 zł za każde stwierdzone wykroczenie. Przy złośliwym lub uporczywym łamaniu zakazu w grę wchodzi dodatkowo odpowiedzialność karna z art. 218a Kodeksu karnego, czyli grzywna albo kara ograniczenia wolności.

Czy kara grozi też za rozładunek towaru w niedzielę niehandlową?

Tak. Zakaz obejmuje również czynności związane z handlem, w tym magazynowanie towarów i inwentaryzację. Powierzenie pracownikowi takich zadań w niedzielę objętą zakazem jest karane tak samo jak sama sprzedaż.

Źródła

• Ustawa z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni (Dz.U. 2018 poz. 305, t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 301), art. 10-11, art. 13-14 - ISAP
• Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej: Zakaz handlu w niedziele
• Państwowa Inspekcja Pracy: Zasady handlu w niedziele i święta - vademecum
• PIP: liczba naruszeń zakazu handlu w niedziele jest znikoma (dane z kontroli) - portalspozywczy.pl