Placówka pocztowa a zakaz handlu w niedziele - jak to działa

Placówka pocztowa - wyjątek numer 7 od zakazu handlu

Wśród 32 wyjątków od zakazu handlu w niedziele znajduje się art. 6 ust. 1 pkt 7 ustawy z 10 stycznia 2018 r.: zakaz nie obowiązuje w placówkach pocztowych w rozumieniu Prawa pocztowego, w których przeważająca działalność polega na świadczeniu usług pocztowych.

Brzmi niepozornie, ale to właśnie ten punkt był przez kilka lat najgłośniejszą furtką w całej ustawie - i to on stoi za pytaniem, które zadają sobie klienci co niedzielę: dlaczego niektóre sklepy są otwarte, skoro obowiązuje zakaz? Pełną listę wyłączeń znajdziesz w artykule 32 wyjątki od zakazu handlu.

Furtka pocztowa 2018-2022: sklep jako "poczta"

W pierwotnej wersji ustawy wyjątek dla placówek pocztowych nie wymagał, by działalność pocztowa była przeważająca. Wystarczyło, że sklep formalnie uzyskał status placówki pocztowej - np. jako agent oferujący nadawanie i odbiór przesyłek - by mógł otwierać się w niedziele niehandlowe z pełną obsadą pracowników, nawet jeśli przychody z usług pocztowych były symboliczne.

Z furtki korzystały sieci convenience i część mniejszych sklepów - najgłośniej pisano o Żabce, której placówki masowo działały wtedy również jako punkty pocztowe. Formalnie wszystko było zgodne z literą prawa, ale rozmijało się z celem ustawy, więc ustawodawca postanowił przepis uszczelnić.

Uszczelnienie od 1 lutego 2022: próg 40% przychodu

Nowelizacja z 14 października 2021 r. (Dz.U. 2021 poz. 1891), obowiązująca od 1 lutego 2022 r., dodała do wyjątku pocztowego warunek przeważającej działalności. Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy przeważająca działalność oznacza dziś działalność:

• wskazaną jako przeważająca we wniosku o wpis do rejestru REGON,
• faktycznie wykonywaną w danej placówce,
• stanowiącą co najmniej 40% miesięcznego przychodu ze sprzedaży detalicznej.

Placówki korzystające z tego wyjątku muszą prowadzić ewidencję miesięcznego przychodu z podziałem na działalność pocztową i pozostałą (art. 6 ust. 3), a inspektor pracy może jej zażądać podczas kontroli. Za złamanie zakazu grozi grzywna od 1000 do 100 000 zł, a karalny jest także sam brak ewidencji - szczegóły w artykule o karach za złamanie zakazu handlu.

Kto dziś naprawdę korzysta z wyjątku pocztowego

Po uszczelnieniu przepisu wyjątek pocztowy stał się niszowy. Zwykły sklep spożywczy nie ma szans osiągnąć 40% przychodu z usług pocztowych - sprzedaż pieczywa, nabiału i napojów zawsze będzie dominować. W praktyce z pkt 7 korzystają więc faktyczne placówki operatorów pocztowych i agencje pocztowe, dla których przesyłki to główny biznes.

Sam punkt odbioru paczek w sklepie to za mało, by legalnie otworzyć go w niedzielę niehandlową. Warto też pamiętać, że tradycyjne urzędy pocztowe są w niedziele po prostu zamknięte niezależnie od zakazu handlu - piszemy o tym w artykule czy poczta jest otwarta w niedzielę.

Dlaczego Żabka i inne sklepy nadal są otwarte?

Bo korzystają z innego wyjątku. Podstawą jest dziś art. 6 ust. 1 pkt 27: handel może prowadzić przedsiębiorca będący osobą fizyczną - wyłącznie osobiście, we własnym imieniu i na własny rachunek. Każda Żabka ma swojego franczyzobiorcę, który w niedzielę niehandlową sam staje za ladą; sieć liczy ponad 12 000 sklepów prowadzonych przez ponad 10 000 franczyzobiorców. Na tej samej zasadzie otwierają się sklepy osiedlowe oraz część placówek sieci takich jak ABC, Groszek czy Lewiatan.

Jak dokładnie działa ten model - godziny, ograniczenia i pomoc rodziny - opisujemy w poradnikach Żabka w niedziele - jak to działa oraz kto może handlować w niedzielę niehandlową. A czy najbliższa niedziela jest w ogóle objęta zakazem? Sprawdź kalendarz niedziel handlowych.

Najczęściej zadawane pytania

Czy sklep z punktem odbioru paczek może działać w niedzielę niehandlową?

Nie na podstawie wyjątku pocztowego. Od 1 lutego 2022 r. usługi pocztowe musiałyby generować co najmniej 40% miesięcznego przychodu placówki ze sprzedaży detalicznej. Sklep z punktem paczkowym może być otwarty tylko wtedy, gdy spełnia inny wyjątek - najczęściej osobistą pracę właściciela.

Czy Żabka jest placówką pocztową?

Punkty nadawania i odbioru paczek w Żabkach to usługa dodatkowa, a nie podstawa prawna niedzielnego otwarcia. Po uszczelnieniu przepisów w 2022 r. sklepy tej sieci działają w niedziele niehandlowe dzięki temu, że franczyzobiorca prowadzi handel osobiście (art. 6 ust. 1 pkt 27).

Skąd wiadomo, że placówka spełnia próg 40%?

Placówka musi prowadzić ewidencję miesięcznego przychodu z podziałem na działalność pocztową i pozostałą. Podczas kontroli inspektor PIP ma prawo zażądać tej ewidencji; jej brak lub nierzetelność są karane grzywną tak samo jak złamanie samego zakazu.

Źródła

• Ustawa z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 301), art. 6 ust. 1 pkt 7 i ust. 2-3 - ISAP
• Ustawa z dnia 14 października 2021 r. o zmianie ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta (Dz.U. 2021 poz. 1891) - ISAP
• Money.pl: Koniec z "placówkami pocztowymi". Rząd przymknął furtkę dla handlu w niedziele
• Żabka: O Żabce - liczba sklepów i franczyzobiorców